Heb je een vergunning nodig om melkveehouder te zijn

Ja, meestal wel. Eén of meerdere vergunningen, eigenlijk bijna altijd. Het starten of uitbreiden van een melkveebedrijf? Dat is vastgelopen in regels. Milieu, dierenwelzijn, ruimtelijke ordening – noem het maar op. Wat je precies nodig hebt? Dat hangt er maar net vanaf. Grootte van het bedrijf, waar het staat, hoe je het aanpakt.

Welke vergunningen heb je nodig voor een melkveebedrijf?

Dit zijn de voornaamste vergunningen en meldingsplichten:

• Omgevingsvergunning milieu: De centrale vergunning, de grote jongen. Nodig als je een bedrijf opricht, verandert, of in werking hebt dat het milieu kan pesten. Voor bedrijven met meer dan 50 melkkoeien of 100 stuks jongvee is dit vaak verplicht.
• Natuurvergunning (Wet natuurbescherming): Sinds 2019 is dit een ding. Cruciaal. Nodig als je stikstof uitstoot die Natura 2000-gebieden kan beschadigen. Veel bedrijven in de buurt van natuur hebben 'm nodig, of moeten bewijzen dat ze geen gevaar vormen.
• Bouwvergunning (Omgevingsvergunning bouw): Een nieuwe stal, loods, of wat dan ook op je erf? Bouwvergunning. Ook onder de Omgevingswet.
• Meldplicht Activiteitenbesluit: Voor de kleintjes (minder dan 50 melkkoeien) is een melding vaak genoeg. Geen volledige vergunning. Maar je moet wel voldoen aan de algemene regels.
• KvK-inschrijving en BRS-nummer: Inschrijven bij de Kamer van Koophandel en een Bedrijfsregistratiesysteem (BRS) nummer aanvragen bij de RVO. Geen vergunning, maar verplicht voor alle agrarische bedrijven.
• Waterschapsvergunning: Als je afvalwater loost (van de melkstal of spoelwater) of grondwater onttrekt, kan het waterschap een vergunning eisen.

Wat is de Omgevingsvergunning en hoe vraag je die aan?

Sinds 2010 is de Omgevingsvergunning een soort paraplu. Allerlei toestemmingen vallen eronder. Voor een melkveebedrijf combineer je vaak de milieuvergunning, bouwvergunning, en misschien een kapvergunning in één aanvraag.

Aanvraagprocedure: Je dient 'm in via het Omgevingsloket online (OLO). De gemeente beslist. De doorlooptijd? Meestal 8 tot 26 weken, afhankelijk van hoe ingewikkeld het is. Kosten? Variëren van een paar honderd tot duizenden euro's. Hangt af van de gemeentelijke leges en de onderzoeken die nodig zijn (stikstofberekening, geluidsonderzoek).

Expert Insight: "Het grootste struikelblok voor nieuwe melkveehouders is de stikstofproblematiek. Zelfs voor een kleine uitbreiding kan een Natuurvergunning noodzakelijk zijn. Het is verstandig om voor de aankoop van grond of stallen een vooronderzoek te doen naar de stikstofdepositie op omliggende Natura 2000-gebieden. Een adviesbureau gespecialiseerd in agrarisch omgevingsrecht is hierbij onmisbaar." - Ir. J. van der Veen, Agrarisch Jurist bij LTO Noord.

Wanneer heb je een Natuurvergunning nodig?

Een Natuurvergunning? Elke activiteit die Natura 2000-gebieden kan beschadigen. Voor melkveebedrijven is stikstofuitstoot (ammoniak uit mest en kunstmest) de grote boosdoener. Je hebt 'm nodig als:

• Je een nieuw bedrijf start binnen 10-25 kilometer van een Natura 2000-gebied.
• Je het aantal dieren uitbreidt en de stikstofuitstoot omhoog gaat.
• Je een bestaand bedrijf overneemt en de stikstofruimte wilt gebruiken voor groei.

Voor de aanvraag heb je een AERIUS-berekening nodig. Die brengt de stikstofdepositie op omliggende natuurgebieden in kaart. Sinds de Raad van State in 2019 oordeelde (PAS-meldingen zijn niet meer geldig) is het verkrijgen van deze vergunning een flinke uitdaging. Er zijn uitzonderingen voor bedrijven die 'intern salderen' (uitstoot verlagen op een ander deel) of gebruik maken van de Regeling provinciale stikstofaanpak.

Welke regels gelden er voor dierenwelzijn en mest?

Naast vergunningen zijn er strenge wettelijke eisen. Denk eraan:

Wat als je een bestaand bedrijf overneemt?

Overname? Vergunningen zijn niet automatisch overdraagbaar. Je moet ze op jouw naam laten zetten. Dat heet een 'wijziging van de vergunninghouder'. De gemeente checkt of jij nog aan de eisen voldoet. Let op: bij overname van een bedrijf met een 'oude' milieuvergunning (van voor 2010) kan het zijn dat die niet meer voldoet aan de huidige wetgeving. Dan moet je een nieuwe Omgevingsvergunning aanvragen. Dat kan een uitgebreide procedure zijn.

Checklist voor startende melkveehouder

Voordat je begint, doorloop je deze stappen:

• Onderzoek de locatie: ligging ten opzichte van Natura 2000-gebieden, bestemmingsplan, waterwingebieden.
• Bepaal de bedrijfsomvang: aantal melkkoeien, jongvee, hectares grond.
• Vraag een vooroverleg aan bij de gemeente voor de haalbaarheid van de plannen.
• Laat een stikstofberekening (AERIUS) uitvoeren door een gespecialiseerd bureau.
• Dien de Omgevingsvergunning in via het Omgevingsloket.
• Vraag een BRS-nummer aan bij RVO.
• Sluit een verzekering af (bedrijfsschade, aansprakelijkheid).
• Regel de financiering en eventuele subsidies (voor duurzame stallen).

Veelgestelde vragen (FAQ)