Hoe is de bereikbaarheid van voorzieningen in de buurten

Kijk, die bereikbaarheid van spullen in je buurt – dat is zo'n ding waar je pas over nadenkt als het misgaat. Het bepaalt of je even snel een brood kunt halen of dat je een halve dag kwijt bent aan boodschappen. Uit verschillende onderzoeken, zoals de Leefbaarometer en CBS-cijfers, zie je dat er een wereld van verschil is tussen de stad, de suburbs en het echte platteland. In het centrum van een stad loop je zo naar de winkel, maar op het platteland? Zonder auto of fiets kom je nergens. Dit stuk geeft een inkijkje in hoe het er nu voor staat, waar de verschillen zitten en wat je er zelf mee kunt.

Wat zijn de belangrijkste voorzieningen voor buurtbewoners?

Het gaat hem niet alleen om winkels, maar om een hele mix van dingen die je dagelijkse leven makkelijker maken. Denk aan scholen, dokters, maar ook plekken waar je elkaar kunt treffen.

• Dagelijkse boodschappen: Supermarkten, bakkers, slagers. In de stad is de supermarkt gemiddeld op minder dan 500 meter, op het platteland is dat al snel meer dan 2 kilometer. Dat is best een verschil.
• Onderwijs: Basisscholen en opvang. Ouders willen graag dat hun kind zelf naar school kan lopen of fietsen. Als het langer dan een kwartier duurt, wordt het al snel een probleem.
• Gezondheidszorg: Huisartsen, apotheken, ziekenhuizen. Een huisartsenpost binnen 3 kilometer is eigenlijk wel een must.
• Openbaar vervoer: Bushaltes, trams, treinen. Een halte op loopafstand (500 meter) is ideaal, maar dan moet de bus ook nog wel minimaal twee keer per uur komen.
• Ontmoetingsplekken: Parken, buurthuizen, sportvelden. Zonder die plekken wordt een buurt al snel een slaapstad.

"De bereikbaarheid van voorzieningen is niet alleen een kwestie van afstand, maar ook van toegankelijkheid voor kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen zonder auto." - Dr. Marieke van der Veen, stedenbouwkundige aan de Universiteit van Amsterdam.

Hoe verschilt de bereikbaarheid tussen stedelijke en landelijke buurten?

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft het uitgezocht: in steden heeft 95% van de mensen een supermarkt binnen een kilometer. Op het platteland is dat maar 40%. En voor het OV? In de stad woont 90% binnen 500 meter van een halte, op het platteland is dat nog geen 50%.

Even een overzicht van hoe ver je moet reizen voor de belangrijkste dingen in 2024:

Kortom, op het platteland ben je gewoon veel meer afhankelijk van de auto. Dat raakt vooral ouderen en jongeren die nog niet kunnen rijden.

Welke factoren beïnvloeden de bereikbaarheid van voorzieningen?

Er spelen een hoop dingen mee. Voor beleidsmakers, maar ook voor ons als bewoners, is het goed om te weten wat het verschil maakt:

• Bevolkingsdichtheid: Hoe meer mensen, hoe meer winkels en scholen in de buurt. Maar dat kan ook leiden tot drukte en parkeerproblemen.
• Infrastructuur: Goede fietspaden, veilige oversteekplekken en fatsoenlijke busverbindingen zijn cruciaal. Als de wegen slecht zijn, wordt het al snel een gedoe.
• Digitalisering: Thuisbezorging en online doktersafspraken kunnen helpen, maar niet iedereen kan daarmee overweg. Vooral ouderen hebben er soms moeite mee.
• Economische factoren: In armere wijken verdwijnen voorzieningen sneller. Dan krijg je van die 'food deserts' waar je geen fatsoenlijke boodschappen kunt doen.
• Planning en beleid: Gemeenten kunnen via bestemmingsplannen sturen. Het idee van de '15-minutenstad' klinkt mooi, maar in bestaande wijken is het vaak lastig te realiseren.

Praktische checklist voor het beoordelen van de bereikbaarheid in jouw buurt

Wil je weten hoe het er in jouw buurt voor staat? Gebruik dan deze checklist. Scoor elk punt van 1 (slecht) tot 5 (uitstekend).

• Supermarkt: Is er een supermarkt binnen 10 minuten lopen? (1-5)
• Openbaar vervoer: Is er een bushalte binnen 500 meter en komt de bus minimaal 2x per uur? (1-5)
• Huisarts: Is er een huisartsenpraktijk binnen 3 kilometer? (1-5)
• Basisschool: Is er een basisschool binnen 15 minuten fietsen? (1-5)
• Park of groen: Is er een park of speeltuin binnen 1 kilometer? (1-5)
• Veiligheid: Zijn de routes naar voorzieningen goed verlicht en veilig? (1-5)

Als je onder de 18 punten scoort, is de bereikbaarheid matig. Dan is het misschien een idee om de gemeente of wijkraad in te schakelen.

Veelgestelde vragen (FAQ)