Wat betekent het om eenvoudige taal te gebruiken

Eenvoudige taal gebruiken? Het draait erom dat je boodschap, tekst of instructie meteen wordt begrepen. Zonder dat mensen hoeven te raden wat je bedoelt. En nee, het gaat niet om het "dommer" maken van de inhoud. Het gaat om het weghalen van poespas. Kies gewone woorden in plaats van moeilijke termen. Maak zinnen korter. Stop met vage, abstracte dingen waar niemand iets mee kan. Het idee is simpel: minder denkwerk voor de lezer. Dan snappen ze het sneller en beter. Uiteindelijk draait het om inclusiviteit. Mensen met allerlei achtergronden, opleidingen of taalvaardigheden moeten dezelfde info kunnen krijgen. Zonder drempels.

Waarom is eenvoudige taal belangrijk voor toegankelijkheid?

Toegankelijkheid is meer dan alleen rolstoelvriendelijke deuren. Het gaat ook over hoe we informatie aanbieden. Eenvoudige taal is een van de funderingen van een toegankelijke maatschappij. Zowel digitaal als in het echte leven. Voor mensen met een verstandelijke beperking, die moeite hebben met lezen, of die Nederlands niet als moedertaal spreken – complexe taal is een muur. Een onoverkomelijke. Door simpel te schrijven, breek je die muur af. Mensen kunnen zelf beslissingen nemen. Over hun gezondheid, geld of rechten. De wet zegt ook dat informatie toegankelijk moet zijn. Kijk maar naar de Wet gelijke behandeling op grond van handicap. Eenvoudige taal toepassen is een concrete, kleine stap naar een samenleving waar iedereen meetelt.

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van eenvoudige taal?

Eenvoudige taal herkennen? Dat kan door naar een paar concrete dingen te kijken. Deze punten zijn het skelet van elke tekst die makkelijk te begrijpen moet zijn.

Hoe pas ik eenvoudige taal toe in mijn teksten?

Eenvoudig schrijven kun je leren. Het begint met een bewuste keuze, een beetje discipline. Volg dit stappenplan als je teksten schrijft of herschrijft.

1. Ken je publiek: Voor wie schrijf je? Een burger, een patiënt, een scholier? Stem het taalniveau af op die mensen. Maar ga altijd uit van het laagste niveau. Wees niet te optimistisch.
2. Structureer je tekst: Gebruik duidelijke tussenkopjes (

   ,

   ), korte alinea's en witregels. Een goede structuur helpt de lezer de informatie te scannen.

3. Schrijf in blokjes: Splits complexe informatie op in kleine, behapbare brokken. Gebruik
   of
   voor opsommingen.
   1. Vermijd bijzinnen: Zet bijzinnen vaak om in aparte zinnen. "De factuur die u vorige week ontving, is onjuist" wordt "U ontving vorige week een factuur. Deze factuur is niet juist."
   2. Leg vaktaal uit: Als je een vakterm moet gebruiken, leg deze dan direct uit in dezelfde zin of in een voetnoot. Bijvoorbeeld: "U heeft een poliklinische afspraak (u komt naar het ziekenhuis, maar blijft niet slapen)."
   3. Test je tekst: Vraag iemand uit de doelgroep om de tekst te lezen en na te vertellen. Als de uitleg niet klopt, moet de tekst eenvoudiger.

   Wat zijn de valkuilen bij het gebruik van eenvoudige taal?

   Eenvoudige taal is krachtig, maar er zijn valkuilen. Valkuilen die het hele idee onderuit halen. Herken ze.

   • Betutteling: Eenvoudige taal is niet hetzelfde als kinderachtige taal. Gebruik geen 'braaf' of 'lief' en ga niet neerbuigend doen. Respect voor de lezer is essentieel.
   • Verlies van nuance: Sommige complexe onderwerpen (juridisch, medisch) vereisen precisie. Het weglaten van cruciale details om de tekst korter te maken kan leiden tot misverstanden of fouten.
   • Te informele stijl: 'Je' en 'jij' gebruiken is goed, maar vermijd straattaal of informele uitdrukkingen die niet door iedereen worden begrepen. Houd het professioneel maar toegankelijk.
   • Overmatig gebruik van opsommingen: Te veel lijstjes maken de tekst onrustig. Gebruik ze alleen waar ze waarde toevoegen, zoals bij stappen of kenmerken.

   "Het grootste misverstand is dat eenvoudige taal leidt tot domme teksten. Het tegendeel is waar: het vereist meer intelligentie en inlevingsvermogen om een complex idee simpel uit te leggen dan om het in jargon te verpakken."

   — Dr. Liesbeth Verhoeven, expert in taalbeleid en inclusieve communicatie

   Veelgestelde vragen over eenvoudige taal

   Is eenvoudige taal hetzelfde als B1-taalniveau?

   Niet precies, maar het hangt er sterk mee samen. Het Taalniveau B1 (van het Europees Referentiekader) wordt vaak als richtlijn gebruikt voor eenvoudige taal. Dit betekent dat de tekst begrijpelijk is voor mensen met een gemiddelde taalvaardigheid. Eenvoudige taal streeft echter vaak naar een nog lager niveau (A2) voor specifieke doelgroepen, zoals mensen met een verstandelijke beperking. Het belangrijkste verschil is dat eenvoudige taal een breder concept is dat ook de structuur en toon omvat, terwijl B1 vooral naar woordenschat en zinsbouw kijkt.

   Vermindert eenvoudige taal de geloofwaardigheid van een tekst?

   Uit onderzoek blijkt het tegendeel. Teksten in eenvoudige taal worden vaak als betrouwbaarder en deskundiger ervaren dan complexe teksten. Dit komt omdat de lezer de informatie sneller begrijpt en daardoor meer vertrouwen heeft in de bron. Complexe taal kan juist argwaan wekken, omdat het lijkt alsof de schrijver iets te verbergen heeft of probeert te imponeren. Duidelijkheid schept vertrouwen.

   Kan ik elke tekst in eenvoudige taal schrijven?

   In theorie wel, maar in de praktijk zijn er grenzen. Voor zeer technische handleidingen, juridische contracten of wetenschappelijke publicaties is het soms onmogelijk om alle nuances te behouden zonder complexe termen. In die gevallen is de beste strategie om een samenvatting of 'leeswijzer' in eenvoudige taal te maken, naast de volledige, complexe tekst. Dit wordt ook wel de 'tweetrapsraket' genoemd: eerst de eenvoudige uitleg, dan de diepgaande informatie voor wie dat wil.

   Hoe meet ik of mijn tekst eenvoudig genoeg is?

   Er zijn verschillende tools die de leesbaarheid van een tekst kunnen meten, zoals de Leesniveau-tool van de Taalunie of de Flesch-Kincaid-test. Deze tools geven een score op basis van zinslengte en woordcomplexiteit. Echter, de beste test is een gebruikerstest: laat iemand uit de doelgroep de tekst lezen en vertellen wat er staat. Als de uitleg klopt, is de tekst goed. Combineer dus geautomatiseerde checks met menselijke feedback.

   Korte samenvatting

   • Definitie en doel: Eenvoudige taal betekent het verwijderen van complexiteit om de boodschap voor iedereen toegankelijk te maken, zonder de inhoud te verdraaien.
   • Kernkenmerken: Korte zinnen, actieve vorm, alledaagse woorden en een duidelijke structuur zijn de bouwstenen van een begrijpelijke tekst.
   • Praktische toepassing: Begin met het kennen van je publiek, test je tekst en vermijd valkuilen zoals betutteling of verlies van nuance.
   • Meetbaar resultaat: Het verhoogt de toegankelijkheid, het vertrouwen en de inclusiviteit, en is essentieel voor effectieve communicatie in de 21e eeuw.