Wat is de omzet van multifunctionele landbouw in Nederland

De omzet van multifunctionele landbouw in Nederland? Die ligt in 2023 op een slordige 1,2 miljard euro. Dat getal komt van het CBS en Wageningen Economic Research, de meest recente cijfers die we hebben. Denk aan inkomsten uit van alles wat boeren naast het gewone werk doen: zorgboerderijen, winkeltjes op het erf, recreatie, educatie – en ja, ook verkoop aan huis. Het blijft een sector die groeit, boeren helpen hun inkomen wat breder te maken, en het platteland wordt er ook sterker van.

Wat valt er onder multifunctionele landbouw?

Multifunctionele landbouw is eigenlijk simpel: boeren die naast melk, vlees of gewassen ook andere dingen doen. De belangrijkste categorieën? Hier komen ze:

• Zorglandbouw: Boerderijen waar dagbesteding, therapie of verblijf wordt geboden – voor ouderen, mensen met een beperking of psychische problemen.
• Boerderijwinkels en verkoop aan huis: Kaas, vlees, eieren, groenten, fruit – rechtstreeks aan de klant, zonder tussenpersoon.
• Recreatie en toerisme: Denk aan campings op de boerderij, picknickplekken, kinderboerderijen, of gewoon een rondleiding.
• Educatie: Scholen die langskomen, workshops over koeien of akkers – leren over waar je eten vandaan komt.
• Verwerking en streekproducten: Zelf ijs maken, jam koken, bier brouwen of worst draaien – van grondstof naar eindproduct.
• Energieproductie: Zonnepanelen, windmolens of biogas op het erf – groene stroom opwekken.

Hoe groot is de totale omzet van multifunctionele landbouw?

Volgens de CBS-cijfers van 2023 is die omzet dus 1,2 miljard euro. Een flinke stap omhoog vergeleken met 2019, toen het nog 900 miljoen was. Waarom die groei? Mensen willen steeds vaker lokale en duurzame dingen, ze letten meer op gezondheid en welzijn, en ze zoeken rust in het groen. Klinkt logisch, toch?

Wat zijn de belangrijkste drijfveren voor de groei?

De groei? Die komt niet uit het niets. Mensen willen weten wat ze eten, korte lijntjes – dat zorgt voor meer directe verkoop. En vergrijzing speelt mee: zorgboerderijen zijn een kleinschalig alternatief voor grote instellingen, persoonlijker. Toerisme ook: stedelingen die de stilte van het platteland opzoeken, dat is populair.

Een expert van Wageningen Economic Research zegt het zo: "Multifunctionele landbouw is meer dan alleen economie. Het versterkt de band tussen boer en burger, maakt het platteland leefbaarder en geeft boeren een vangnet als de marktprijzen schommelen."

Hoeveel boeren doen aan multifunctionele landbouw?

In 2023 heeft zo'n 15% van alle boeren een nevenactiviteit. Dat zijn er 7.000 tot 8.000. Het aantal groeit gestaag, vooral in Gelderland, Overijssel en Noord-Brabant. De meesten combineren dingen: een winkel met een camping, of een zorgtak erbij. Handig.

Wat zijn de uitdagingen en kansen?

Niet alles is rozengeur en maneschijn. Boeren hebben vaak gedoe met regels – vergunningen voor zorg of horeca, administratieve rompslomp. En concurrentie van supermarkten of commerciële parken is er ook. Maar de kansen? Die zijn er zeker. Mensen blijven vragen om beleving, authenticiteit, duurzaamheid. Innovaties zoals apps voor directe verkoop of samenwerking met zorginstellingen – dat biedt nieuwe wegen.

Veelgestelde vragen over de omzet van multifunctionele landbouw

Expert inzichten: Een checklist voor boeren

Voor boeren die erover denken om te starten, hier wat tips van experts:

• Marktonderzoek: Kijk wat er in de regio nodig is. Een winkel, zorg, of recreatie?
• Regelgeving: Check vergunningen voor verkoop, horeca, zorg of bouw. Een adviseur kan helpen.
• Onderscheidend vermogen: Kies een niche – biologische producten, een uniek zorgconcept, een themacamping.
• Samenwerking: Werk samen met lokale ondernemers, zorginstellingen of scholen. Kosten delen, klanten trekken.
• Financiering: Maak een degelijk businessplan en zoek subsidies zoals LEADER of provinciale regelingen.
• Online aanwezigheid: Zet een website en social media op om je activiteiten te promoten.