Senshuis Polen Blog

Wat zijn de onkosten van een gemeenteraadslid

Gemeenteraadsleden in België krijgen geen salaris zoals je misschien zou denken. Nee, het is wat ingewikkelder. Ze ontvangen presentiegeld en een onkostenvergoeding. Dat dekt dingen als reiskosten, administratieve rompslomp, telefoon, en ja, ook representatiekosten. Hoeveel ze krijgen? Dat hangt af van het aantal inwoners in de gemeente. Grote stad, meer geld. Klein dorpje, minder. Simpel, toch?

Uit welke onderdelen bestaat de onkostenvergoeding?

De vergoeding voor een gemeenteraadslid valt uiteen in twee delen. Twee stukken die samen het plaatje compleet maken. Je hebt het presentiegeld, een vast bedrag per bijeenkomst die ze bijwonen. En dan is er nog de forfaitaire onkostenvergoeding, een maandelijks bedrag dat alles dekt wat niet onder dat presentiegeld valt.

Presentiegeld: Dit is een vast bedrag voor elke raadszitting, commissievergadering, of officieel overleg waar ze bij zijn. Het varieert per gemeente, maar reken op tussen de €20 en €50 per zitting. Niet veel, maar het telt op.
Forfaitaire onkostenvergoeding: Een maandelijks vast bedrag voor de rest. Denk aan administratiekosten, telefoon, internet, port, representatie, en reiskosten. De hoogte? Afhankelijk van de grootte van de gemeente. Groter = meer.

Hoe hoog is de onkostenvergoeding in 2024?

De regels staan in het Gemeentedecreet, en de bedragen worden elk jaar geïndexeerd. Voor 2024 zien ze er zo uit:

Inwonersaantal gemeente	Maandelijkse onkostenvergoeding (bruto)
Minder dan 5.000	€ 350
5.000 tot 10.000	€ 450
10.000 tot 20.000	€ 550
20.000 tot 50.000	€ 700
Meer dan 50.000	€ 850

Dit is een forfaitair bedrag. Gemeenteraadsleden hoeven geen bonnetjes of facturen in te dienen. Geen gedoe met bewijsvoering. Gewoon krijgen en klaar.

Worden deze vergoedingen belast?

Ja, helaas wel. De vergoedingen zijn onderworpen aan personenbelasting. Zowel het presentiegeld als de forfaitaire vergoeding worden gezien als beroepsinkomsten. Raadsleden moeten dit aangeven in hun belastingaangifte. De fiscus is overal, zelfs in de lokale politiek.

Wat zijn de voordelen van deze regeling?

Eenvoud: Geen administratieve rompslomp met het indienen van onkostennota's. Geen papierwerk, geen gedoe.
Zekerheid: Een vast bedrag per maand. Ongeacht of je nu veel of weinig kosten maakt. Dat geeft rust.
Flexibiliteit: Raadsleden kunnen de vergoeding vrij besteden aan hun mandaatkosten. Hun keuze, hun verantwoordelijkheid.
Transparantie: De regeling is wettelijk vastgelegd en voor iedereen gelijk. Geen onderhandse deals of geheime afspraken.

Wat zijn de nadelen van deze regeling?

Onvoldoende dekking: In grote gemeenten of bij veel activiteiten kan de vergoeding gewoon te laag zijn. Je maakt meer kosten dan je terugkrijgt.
Geen differentiatie: Iedereen krijgt hetzelfde bedrag, ongeacht of je veel reist of speciale representatieverplichtingen hebt. Oneerlijk? Misschien.
Belastingdruk: De vergoeding wordt belast. Het nettobedrag dat overblijft, is lager dan je denkt. Belastingen, altijd de spelbreker.

Veelgestelde vragen over onkosten van gemeenteraadsleden

Krijgen gemeenteraadsleden ook een pensioen?

Nee, geen pensioen uit hun mandaat. De onkostenvergoeding is geen loon, maar een vergoeding voor gemaakte kosten. Ze kunnen wel via een andere job pensioen opbouwen, maar niet via de raad. Dat is even slikken.

Mogen gemeenteraadsleden hun onkostenvergoeding vrij besteden?

Ja, de forfaitaire vergoeding is vrij besteedbaar. Het is een compensatie voor alle kosten die het raadslid maakt. Het is aan hen om te bepalen wat nodig is. Geen controle, geen vragen.

Zijn er extra vergoedingen voor bijzondere functies?

Soms wel. Sommige gemeenten geven extra aan fractieleiders, commissievoorzitters, of afgevaardigden naar intercommunales. Maar dit is niet wettelijk verplicht. Het verschilt per gemeente. Een kwestie van lokaal beleid.

Wat gebeurt er met ongebruikte onkostenvergoeding?

Het is een forfait. Ongebruikte middelen worden niet teruggevorderd. Het is aan het raadslid om zuinig te zijn. Maar de vergoeding moet wel voor het mandaat gebruikt worden. Geen vakanties of andere fratsen.

Kunnen inwoners de onkosten van hun raadsleden controleren?

Ja, de gemeente moet jaarlijks een overzicht publiceren van de uitbetaalde presentiegelden en onkostenvergoedingen. Inwoners kunnen dit opvragen bij de gemeente of in het infoblad vinden. Transparantie is belangrijk in de lokale politiek. Houd ze in de gaten.

Korte samenvatting

Presentiegeld en forfait: Gemeenteraadsleden ontvangen een vast bedrag per zitting (presentiegeld) en een maandelijkse onkostenvergoeding (forfait).
Hoogte afhankelijk van inwoners: De maandelijkse onkostenvergoeding varieert van €350 (kleine gemeenten) tot €850 (grote steden).
Belastbaar inkomen: Zowel presentiegeld als onkostenvergoeding zijn onderworpen aan personenbelasting en moeten worden aangegeven.
Forfaitair zonder bewijs: Raadsleden hoeven geen facturen in te dienen; de vergoeding is een vast bedrag dat vrij besteed mag worden.